Pijesz miętę po obiedzie, bo brzuch zrobił się ciężki i wzdęty? Odwróć kolejność i zaparz ją, zanim siądziesz do stołu. W badaniu z 2013 roku olejek miętowy podany na czczo rozluźniał górną część żołądka i zmniejszał apetyt, a po posiłku te różnice znikały. Jest jeden wyjątek: refluks.
Dlaczego mięta działa przed posiłkiem, a nie po nim?
Mięta po obiedzie to w wielu domach odruch, tak samo jak kawa do niedzielnego ciasta. Ja zacząłem parzyć ją przed posiłkami przypadkiem: po innym przepisie miałem w kuchni resztkę świeżej mięty, mniej więcej połowę pęczka, i szkoda mi było ją wyrzucić. Po paru dniach dotarło do mnie, że zjadam mniej, a uczucie ciężkiego, wzdętego brzucha po obiedzie wraca dużo rzadziej. Wtedy sprawdziłem, co mówią o tym badania.
Wyjaśnienie daje badanie opublikowane w 2013 roku w czasopiśmie Neurogastroenterology and Motility. Zdrowi ochotnicy dostawali na czczo kapsułkę z olejkiem miętowym albo placebo, a naukowcy mierzyli ciśnienie i ruchy w górnej części żołądka. Po mięcie ta część żołądka była luźniejsza i mniej aktywna, a badani zgłaszali mniejszy apetyt.
Najciekawsze okazało się to, co stało się później. Gdy uczestnicy zjedli posiłek, osoby po mięcie i osoby po placebo przestały się od siebie różnić. Olejek nie wpływał już na to, jak znosili jedzenie ani jakie objawy odczuwali. Jego efekt widać więc głównie przed jedzeniem, a filiżanka wypita do deseru trafia w moment, w którym działa najsłabiej.
Przy refluksie lepiej odpuścić
Mięta rozluźnia nie tylko mięśnie jelit, ale też dolny zwieracz przełyku. To mięsień, który nie pozwala treści żołądka cofać się do góry. Zdrowa osoba zwykle tego nie odczuje, ale przy refluksie albo przepuklinie rozworu przełykowego zgaga i pieczenie mogą się nasilić.
Na ostrożność przy chorobie refluksowej zwracali uwagę autorzy przeglądu w American Family Physician z 2007 roku. W badaniach nad miętą przy kłopotach jelitowych zgaga należała do częściej zgłaszanych skutków ubocznych. Jeśli po jedzeniu często czujesz pieczenie w przełyku, nie pij mięty przed obiadem i zostaw ją na inną porę dnia.
Badania dotyczą olejku, nie herbaty
Większość mocnych danych o mięcie pieprzowej pochodzi z badań nad skoncentrowanym olejkiem w kapsułkach, a nie nad naparem z liści. Filiżanka herbaty zawiera dużo mniej substancji aktywnych, więc efekt będzie słabszy. Mechanizm działania pozostaje jednak ten sam.
Za tym mechanizmem stoi mentol. Działa na kanały wapniowe w gładkiej mięśniówce jelit i je zamyka, przez co mięśnie się rozluźniają, a skurcze odpowiedzialne za ból i wzdęcia słabną. W metaanalizie z 2019 roku zestawiono wyniki 12 badań, w których wzięło udział łącznie 835 osób z jelitem drażliwym. U chorych przyjmujących olejek ogólna poprawa trawienia pojawiała się blisko 2,4 raza częściej niż u tych, którzy dostali placebo. Przy naparze trzeba się liczyć z wyraźnie łagodniejszym efektem niż w tych badaniach.
Jak parzę miętę przed obiadem
- Ilość: łyżeczka suszonych listków albo kilka świeżych na jedną filiżankę.
- Woda: zagotowana i odstawiona na chwilę. Wrzątek moim zdaniem zabiera naparowi część aromatu.
- Czas: 8–10 minut pod przykryciem, czyli wyraźnie dłużej niż typowe dwie minuty z torebką.
- Pora: jakiś czas przed obiadem, a nie dopiero przy stole.
Przykrycie zatrzymuje w kubku zapach, który inaczej uleciałby z parą. Badania nie podają, ile minut przed jedzeniem mięta działa najlepiej. Sam piję ją wtedy, gdy obiad jeszcze się gotuje. To po prostu wygodny moment, a nie reguła z laboratorium.
