Wracasz po dwóch tygodniach urlopu i odruchowo stawiasz garnek z kranówką na gazie? Ja tego nie robię. Woda z wodociągu, która spełnia wymagania, nie potrzebuje rutynowego gotowania. W 2025 r. taką wodę miało 99,5% mieszkańców korzystających z sieci. Po dłuższej nieobecności odkręcam kran i spuszczam wodę przez kilkadziesiąt sekund, zanim naleję ją do szklanki.
Czy kranówkę naprawdę trzeba gotować?
Gotowanie wody z kranu to u wielu z nas nawyk wyniesiony z domu rodzinnego. Dane Państwowej Inspekcji Sanitarnej pokazują jednak, że problem dotyczy marginesu. Wodę zgodną z wymaganiami dla wody do spożycia miało 99% osób objętych zbiorowym zaopatrzeniem w 2023 r., 98,5% w 2024 r. i 99,5% w 2025 r.
Gorszy wynik z 2024 r. nie oznaczał trwałego spadku. Złożyły się na niego między innymi lokalne skutki powodzi. Sanepid prowadził wtedy wzmożony nadzór i wykonał tysiące dodatkowych badań. Poza wyjątkowymi sytuacjami nie stwierdzono, żeby mieszkańcom dostarczano wodę groźną dla zdrowia.
Kto pilnuje wody, zanim dopłynie do kranu
Nad jakością wody czuwają dwie strony. Przedsiębiorstwo wodociągowe prowadzi samokontrolę według zatwierdzonego harmonogramu. Sanepid niezależnie pobiera próbki bezpośrednio u odbiorców. W 2024 r. wodociągi wykonały ponad 69 tys. analiz, a inspektorzy pobrali dodatkowo ponad 40 tys. próbek w punktach czerpalnych. Wszystkie badania trafiają do akredytowanych laboratoriów.
Podstawą są badania na Escherichia coli i enterokoki, czyli bakterie, które zdradzają zanieczyszczenie fekalne. Sprawdza się też azotany, pestycydy, ołów, kadm, nikiel, pH, mętność, smak, zapach i barwę. Obowiązkowa lista objęła także PFAS, bisfenol A i uran. Przepisy wdrażające unijną dyrektywę 2020/2184 każą oceniać ryzyko na całej drodze wody, od ujęcia po instalację w budynku.
Za granicą posesji odpowiadasz już ty
Tu jest haczyk, o którym rzadko się mówi. Wodociąg odpowiada za jakość wody tylko do granicy posesji. Dalej woda płynie przez rury w bloku albo w domu i tam może stracić na jakości. Fachowo nazywa się to wtórnym pogorszeniem jakości wody. Najczęściej odpowiadają za nie trzy rzeczy:
- stare rury z materiałów zawierających ołów,
- korozja elementów instalacji,
- długi zastój, gdy nikogo nie ma w mieszkaniu.
Woda stojąca w rurach może zmienić smak i zapach. W instalacjach ciepłej wody mogą się też namnażać bakterie Legionella. W 2024 r. nieprawidłowości z nimi związane wykryto w 19% badanych instalacji ciepłej wody, a w 2025 r. w 17%. Te liczby dotyczą jednak ciepłej wody w wybranych budynkach, takich jak obiekty noclegowe czy placówki dla dzieci. Nie opisują zimnej wody z sieci. Dlatego zamiast gotować wodę, wolę pozbyć się tej, która stała w rurach.
Co robię po powrocie z wyjazdu
- Odkręcam w kuchni kran z zimną wodą.
- Puszczam ją przez kilkadziesiąt sekund i niczego w tym czasie nie nalewam.
- Dopiero potem napełniam szklankę albo czajnik.
Spuszczonej wody nie marnuję, bo trafia do konewki. Tak samo postępuję po każdym dłuższym przestoju, na przykład gdy mieszkanie stało puste w czasie remontu.
Kiedy butelkowana ma sens
Nie skreślam wody w butelkach. Sięgam po nią w trzech sytuacjach:
- w podróży,
- podczas awarii sieci wodociągowej,
- gdy stan instalacji w budynku budzi wątpliwości, na przykład w starej kamienicy z dawno niewymienianymi rurami.
W pozostałych przypadkach kranówka wygrywa. Jest znacznie tańsza i nie zostawia po sobie stosu jednorazowych opakowań. Jeśli ktoś ma szczególne potrzeby co do składu mineralnego, wodę warto dobrać indywidualnie.
