Chłodny poranek, mankiet na ramieniu i wynik wyższy niż zwykle? Nie wciskaj od razu przycisku drugi raz. Siadam, opieram plecy, uspokajam oddech i powtarzam pomiar dopiero po co najmniej pięciu minutach. Gdy wysokie wartości wracają, przez siedem dni zapisuję po dwa pomiary rano i dwa wieczorem.
Dlaczego jesienią ciśnieniomierz pokazuje więcej?
Na chłodzie organizm broni się przed utratą ciepła i zwęża naczynia krwionośne. Krew przepływa przez węższe naczynia, opór rośnie, a razem z nim może rosnąć ciśnienie tętnicze. Dlatego część osób widzi w chłodniejszych miesiącach wyższe odczyty niż latem.
Swoje dokłada jesienny tryb życia. Mniej ruchu, bo szybciej robi się ciemno, więcej stresu i często kilka dodatkowych kilogramów. To wszystko też odbija się na wynikach.
Pogodę łatwo obwinić za wszystko i na tym poprzestać. Internistka Katarzyna Bukol-Krawczyk z Grupy Luxmed przestrzega przed takim skrótem: pogoda może wpływać na ciśnienie, ale nie powinna zamykać diagnostyki. Ból głowy, rozdrażnienie czy gorszy dzień też niczego nie przesądzają. Rozstrzyga pomiar, a powtarzające się złe wyniki powinien ocenić lekarz.
Powtórny pomiar krok po kroku
Ta procedura dotyczy sytuacji, w której wysoki wynik pojawił się na przykład po zdenerwowaniu i nie towarzyszą mu żadne objawy alarmowe z ostatniej części tekstu.
- Odkładam ciśnieniomierz. Nie mierzę od razu drugi raz, nawet jeśli bardzo chcę zobaczyć lepszą liczbę.
- Siadam i opieram plecy. Wybieram krzesło z oparciem, a nie brzeg kanapy czy stołek.
- Uspokajam oddech. Oddycham wolno i nie zajmuję się niczym, co mnie nakręca: ani telefonem, ani rozmową o tym, co mnie zdenerwowało.
- Czekam co najmniej pięć minut. Patrzę na zegar, a nie na wyświetlacz.
- Mierzę ponownie i zapisuję oba wyniki. Pierwszy też się przyda, bo pokazuje, jak reaguję na stres.
Najgorsze, co można zrobić, to mierzyć co kilkadziesiąt sekund. Sam się na tym złapałem: każdy kolejny wysoki odczyt podkręcał niepokój, a w takim stanie trudno ocenić cokolwiek rzetelnie.
Jak prowadzić 7-dniowy dzienniczek dla lekarza?
Pojedynczy wynik zmierzony w nerwach mówi lekarzowi niewiele. Jeśli wysokie wartości się powtarzają, przez siedem dni robię dwa pomiary rano i dwa wieczorem. To daje obraz całego tygodnia, a nie jednego złego momentu.
- Gdzie zapisywać: wystarczy zeszyt albo notatka w telefonie, byle zawsze w tym samym miejscu.
- Co zapisywać: datę, porę dnia (rano czy wieczór) i oba wyniki z każdej sesji.
- Co dopisać: krótką uwagę, gdy dzień był nietypowy, na przykład po nieprzespanej nocy albo nerwowej sytuacji w pracy.
Po tygodniu idę z zapiskami na wizytę. Lekarz widzi wtedy, czy wysokie wartości pojawiają się stale, czy tylko w napięciu.
Kiedy nie czekać na drugi pomiar
Pięć minut odpoczynku to zasada na spokojną sytuację bez objawów. Są jednak dwie sytuacje, w których siedzenie i czekanie nie wystarczy.
Powtarzający się wynik około 180 mmHg skurczowego lub 120 mmHg rozkurczowego albo wyższy oznacza pilny kontakt z lekarzem. Wystarczy, że przekroczona jest jedna z tych dwóch wartości.
Objawy alarmowe oznaczają natychmiastowy telefon pod numer 112 lub 999, bez kolejnego pomiaru. Należą do nich:
- ból w klatce piersiowej,
- duszność,
- zaburzenia mowy,
- zaburzenia widzenia,
- nagłe osłabienie ręki lub nogi.
W takiej sytuacji ciśnieniomierz zostaje na stole, a pierwszą rzeczą jest telefon po pomoc.
